EU-Migratiepact 2026

Op 12 juni 2026 treedt het EU-Migratiepact in werking. Dit heeft gevolgen voor de asielprocedure en voor u als asieladvocaat.

De Raad voor Rechtsbijstand (RvR) bereidt zich samen met ketenpartners voor op deze veranderingen. Op deze pagina leest u wat dit concreet betekent.

Let op: de wetgeving en afspraken zijn nog niet definitief. In de komende periode kunnen wijzigingen volgen.

Het kabinet past de rechtsbijstand in de bestuurlijke fase van de asielprocedure aan tot het Europese minimumniveau. Het EU-Migratiepact introduceert het nieuwe begrip juridische counseling. Volgens de EU-regels heeft elke asielzoeker vanaf de start van de procedure recht op kosteloze en onafhankelijke juridische ondersteuning (counseling).

In Nederland wordt de IND verantwoordelijk voor de juridische counseling in de eerste fase van de asielprocedure, tot het moment dat een advocaat wordt toegewezen door de RvR. Vanaf dat moment verleent de advocaat de rechtsbijstand.

Concreet:

• Elke asielzoeker krijgt vanaf de start kosteloze juridische ondersteuning.
• In de eerste fase wordt dit verzorgd door de IND.
• Daarna neemt de advocaat het over via de RvR.

Wanneer komt de advocaat in beeld?

De minister van Asiel en Migratie heeft besloten dat de asielzoeker in de gemeenschappelijke asielprocedure (versneld en niet-versneld) na het gehoor, bij de fase van correcties en aanvullingen, kosteloze rechtsbijstand van een advocaat ontvangt. In de grensprocedure en de AMBV-procedure geldt dit recht al vanaf het begin van de procedure, dus voorafgaand aan het gehoor.

In alle procedures koppelt de RvR de asielzoeker voorafgaand aan het gehoor aan een advocaat. Daarbij plant de RvR een intakegesprek (kennismaking) tussen asielzoeker en advocaat en een moment voor de nabespreking van het gehoor. De intake vindt kort voor het gehoor plaats en draagt bij aan een zorgvuldig en efficiënt verloop van de asielprocedure.

De IND wil de nieuwe aanvragen vanaf 12 juni 2026 binnen de wettelijke termijnen behandelen. Hierdoor:

• wordt de planning van de asielprocedure weer voorspelbaar en;
• verdelen wij de nieuwe asielaanvragen weer volledig via de AC-roosters.

Dit betekent voor de tweede helft van 2026 meer rechtsbijstandscapaciteit ingeroosterd is.

De roostercapaciteit is afgestemd op de verwachte productie van de IND per behandellocatie. Omdat een aantal factoren - zoals de asielinstroom en de verdeling die de IND maakt tussen nieuwe en bestaande aanvragen - nog onzeker is, kan het voorkomen dat vaker bij- of juist afgebeld moet worden.

Bestaande aanvragen

De IND heeft ook nog een grote voorraad bestaande aanvragen. De IND maakt capaciteit vrij voor het afdoen van deze bestaande aanvragen. Om gedurende de lange wachttijd de toegang tot rechtsbijstand te waarborgen, koppelen wij deze aanvragers al in een vroeg stadium aan een advocaat.

• Het grootste deel van deze aanvragen is op dit moment al gekoppeld.
• Ook na 12 juni 2026 blijven wij de bestaande aanvragen koppelen.