Ga naar de inhoud
Direct naar
  • Mijn Wrb
  • Mijn RvR
  • Beleidswijzer
  • Contact
  • Nieuws
  • English
  • Best Practices Leidraad voor asieladvocaten
Raad voor Rechtsbijstand (naar homepage)
Zoeken
  • Voor advocaten
    • Algemene inschrijving bij de RvR
    • Ingeschreven en dan?
    • Over toevoegingen
    • Declaratie indienen
    • Nieuws
    • Formulieren voor advocaten
    • Direct regelen
    • Subsidie aanvragen beroepsopleiding sociaal advocaten
  • Voor mediators
    • Algemene inschrijving bij de RvR
    • Ingeschreven en dan?
    • Over toevoegingen
    • Declaratie indienen
    • Nieuws voor mediators
    • Formulieren voor mediators
    • Mijn Wrb voor mediators
  • Beleidswijzer
  • Matching
    • Antwoorden op veelgestelde vragen
  • Caribisch Nederland
  • Mijn Wrb
  • Mijn RvR
  • Beleidswijzer
  • Contact
  • Nieuws
  • English
  • Best Practices Leidraad voor asieladvocaten
  1. Home ›
  2. Nieuws ›
  3. Overzicht nieuwsbrieven ›
  4. Nieuwsbrief Raad voor Rechtsbijstand, november 2026 ›
  5. Anonimiseren in de praktijk: zo beschermt u cliëntgegevens bij AI-gebruik

Anonimiseren in de praktijk: zo beschermt u cliëntgegevens bij AI-gebruik

19 november 2026

Door Jeroen Zweers

Jeroen Zweers heeft 25 jaar voor verschillende advocatenkantoren gewerkt, waaronder zeven jaar als Innovation Director bij Kennedy Van der Laan. Momenteel helpt hij met zijn bedrijf NOUN #TheLegalInnovationAgency juridische afdelingen en advocatenkantoren met hun innovatiestrategie, en adviseert hij overheden en instanties over de inzet van AI en Legal tech.

In het vorige artikel zagen we dat anonimiseren een van de belangrijkste vuistregels is bij het gebruik van AI. U mag immers geen identificerende cliëntgegevens invoeren. Veel advocaten ervaren anonimiseren echter als tijdrovend. In dit artikel laten we zien hoe u het anonimiseren efficiënt en laagdrempelig kunt aanpakken, zodat u wél veilig met AI kunt werken.

1. Fictieve namen en gegevens gebruiken

De eenvoudigste en meest effectieve methode is het vervangen van identificerende gegevens door fictieve of neutrale aanduidingen:

  • Namen → “cliënt A”, “mevrouw Jansen” (fictief), “de heer X”
  • Adressen → “woonplaats in regio Y”, “straatnaam Z”
  • BSN-nummers, geboortedata, dossiernummers → weglaten of vervangen door “BSN-nummer”, “geboortedatum”
  • Namen van gemeenten, instanties of andere partijen → “de gemeente”, “het UWV”, “de zorgaanbieder”

2. Templates maken voor veelvoorkomende zaken

Voor terugkerende zaken (Participatiewet, Wmo, asiel, jeugdbescherming) kunt u eenvoudig een template maken, waarin de vaste onderdelen al zijn geanonimiseerd. Dit kunt u in Word maken of al in uw AI-tool zetten. U hoeft alleen nog de zaakspecifieke feiten in te vullen.

Voorbeeldtemplate “Bezwaar Participatiewet”: 
“Cliënt A (alleenstaande ouder met twee kinderen) heeft een aanvraag gedaan voor bijzondere bijstand voor [specifiek doel]. De gemeente heeft de aanvraag afgewezen omdat [reden]. Cliënt A stelt dat [kern van het bezwaar].”

Met zo’n template bent u in een paar minuten klaar om een geanonimiseerde versie in AI te plakken.

3. Tools die helpen bij het detecteren van gevoelige informatie

Er zijn eenvoudige tools die persoonsgegevens in tekst kunnen markeren. In Microsoft Word bijvoorbeeld kunt u zoeken op patronen of de functie “Persoonlijke gegevens verwijderen” om gevoelige gegevens snel op te sporen.

4. AI zelf laten helpen bij anonimiseren

U kunt AI zelf ook inzetten om een tekst te anonimiseren. Doe dat alleen met tools waarvan u weet dat de data lokaal of binnen een afgeschermde omgeving blijven, zoals in het vorige artikel beschreven.  Een voorbeeld is de tool SecureAnon (link: https://app.veiligedata.nl/). In deze tool uploadt u uw document, de tool filtert de persoonsgegevens eruit en geeft er anonieme waarden aan. De inhoud van uw document wordt in Nederland verwerkt en de data worden na 8 uur weer verwijderd. Tools als Syntho (https://www.syntho.ai/nl/) en Priversi (https://priversi.com/nl) werken op vergelijkbare wijze. Priversi is gratis te gebruiken, SecureAnon heeft een gratis proefperiode en werkt daarna met betaalde credits, en Syntho is een betaald product.

Let op: deze tools zijn hulpmiddelen. Ze missen context, en zien bijvoorbeeld niet hoe een unieke combinatie van feiten iemand herkenbaar maakt. De eindcontrole blijft bij u.

Checklist: anonimiseren in 5 stappen

  1. Verwijder of vervang namen, adressen, BSN-nummers, geboortedata, dossiernummers en telefoonnummers.
  2. Vervang herkenbare instanties door neutrale aanduidingen (“de gemeente”, “de uitvoeringsinstantie”).
  3. Controleer op unieke feiten die iemand indirect herkenbaar kunnen maken (bijvoorbeeld een zeer specifieke medische situatie in combinatie met een kleine gemeente).
  4. Gebruik bij voorkeur een template of een vaste fictieve naamgeving.
  5. Controleer output van (AI-)tools altijd op overgebleven persoonsgegevens voordat u deze verder gebruikt in AI.

Tot slot

Anonimiseren kost in het begin wat oefening, maar wordt snel routine. Met templates en vaste fictieve namen bent u meestal in een paar minuten klaar. Het grote voordeel is dat u daarna veilig kunt sparren met de verschillende AI-tools over strategie, bezwaarschriften of zittingsvoorbereiding, zonder de beroepsregels of de AVG te schenden.

Mini-serie AI en legal tech

Vanuit de online spreekuren AI en legal tech kwam een schat aan inzichten, tips en ervaringen naar voren. Daarom brengt de Raad voor Rechtsbijstand vanaf oktober een mini-serie van artikelen. In elk artikel werkt Jeroen Zweers één thema uit de spreekuren verder uit, zodat u de lessen direct kunt toepassen in uw praktijk. Dit artikel is het tweede van deze serie. Het eerste artikel leest u hier: AI in de sociale advocatuur: hoe blijft u binnen de beroepsregels en de AVG?

De informatie in deze artikelenreeks is uitsluitend bedoeld ter algemene voorlichting van sociaal advocaten en vormt geen advies. Er is geen sprake van promotie van specifieke producten of diensten. Iedere lezer blijft zelf verantwoordelijk voor de keuze, het gebruik en de beoordeling van AI-tools in de eigen praktijk. De Raad voor Rechtsbijstand aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor de werking, inhoud, betrouwbaarheid of privacywaarborgen van de in dit artikel genoemde AI-tools en andere digitale hulpmiddelen.



Deel deze informatie
  • Delen op Whatsapp
  • Delen op LinkedIn


Raad voor Rechtsbijstand (naar homepage)

Over de Raad voor Rechtsbijstand

Burgers moeten kunnen rekenen op passende ondersteuning en goede rechtsbijstand. Daar maakt de Raad voor Rechtsbijstand zich sterk voor via de organisatie en borging van gesubsidieerde mediation en rechtsbijstand, uitvoering van de Wet schuldsanering natuurlijke personen en de Wet beëdigde tolken en vertalers.

  • Meer over ons
  • Contact
  • Wet open overheid (Woo)
  • Toegankelijkheid
  • Privacy
  • Cookies
  • Proclaimer
  • Informatiebeveiliging

Volg ons op

  • LinkedIn