Invoering EU-Migratiepact: gevolgen voor de inzet en planning van asieladvocaten

Vergoedingen rechtsbijstand

De vergoeding van de advocaat sluit na 12 juni niet meer aan op de inrichting van de asielprocedures onder het EU-Migratiepact. Voor een wijziging van de vergoedingen is een AMvB-traject nodig. Onderdeel van de AMvB zal een passende vergoeding voor de rechtsbijstand zijn. In overleg met het ministerie van Justitie en Veiligheid wordt er tot die tijd een vergoeding verstrekt die niet lager ligt dan de huidige vergoeding.

Nieuwe asielprocedures vanaf 12 juni 2026

Vanaf 12 juni 2026 gaan in Nederland nieuwe asielprocedures gelden op basis van het EU-Migratiepact. Er komen drie soorten procedures:

1. De gemeenschappelijke asielprocedure (versneld en niet-versneld)
2. De grensprocedure
3. De Asiel- en migratiebeheerverordening-procedure (AMBV-procedure) (opvolger van de Dublinprocedure)

Met de invoering van deze procedures vervallen het aanmeldgehoor, de rust- en voorbereidingstijd en de voornemenprocedure. Ook de huidige algemene en verlengde asielprocedure en het sporenbeleid van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) worden afgeschaft.

De gemeenschappelijke asielprocedure

Over het algemeen vindt één gehoor plaats, dat verplicht wordt opgenomen. De gemeenschappelijk asielprocedure kent een versnelde en niet-versnelde variant, met beslistermijnen van 3 en 6 maanden. De versnelde variant wordt toegepast in specifieke situaties, zoals bij misleiding, een veilig land van herkomst of gevaar voor de openbare orde. De niet-versnelde variant heeft een beslistermijn van zes maanden.

De grensprocedure

De grensprocedure wordt verplicht toegepast voor onder andere personen uit veilige landen en vreemdelingen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid. Ook nieuw is dat in de grensprocedure ook aanvragen van gezinnen met minderjarige kinderen behandeld worden.

De AMBV-procedure

De AMBV-procedure vervangt de huidige Dublin-procedure. Nieuw is dat bij terugname zaken geen gehoor wordt afgenomen.

Lees meer

Wilt u meer weten over de voortgang van de implementatie van de nieuwe asielprocedures? Lees de brief van de IND.

Rechtsbijstand binnen de asielprocedure

Het kabinet past de rechtsbijstand in de bestuurlijke fase van de asielprocedure aan tot het Europese minimumniveau. Het EU-Migratiepact introduceert het nieuwe begrip juridische counseling. Volgens de EU-regels heeft elke asielzoeker vanaf de start van de procedure recht op kosteloze en onafhankelijke juridische ondersteuning (counseling).

In Nederland wordt de IND verantwoordelijk voor de juridische counseling in de eerste fase van de asielprocedure, tot het moment dat een advocaat wordt toegewezen door de RvR. Vanaf dat moment verleent de advocaat de rechtsbijstand.

In de gemeenschappelijke asielprocedure (versneld en niet-versneld) krijgt de asielzoeker pas na het gehoor, bij de fase van correcties en aanvullingen, kosteloze rechtsbijstand van een advocaat. In de grensprocedure en de AMBV-procedure geldt dit recht al vanaf het begin van de procedure, dus voorafgaand aan het gehoor.

Lees meer

Wilt u meer weten over de implementatie van de juridische counseling? Lees de kamerbrief van de Minister van Asiel en Migratie en de brief van de IND.

Werkwijze plannen en roosteren

Op basis van de nieuwe wettelijke kaders voor de asielprocedure en het besluit van de Minister van Asiel en Migratie over de inrichting van de rechtsbijstand is de afgelopen periode gewerkt aan een herziening van de organisatie van de rechtsbijstand.  Deze is ontwikkeld in overleg met de IND, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en vertegenwoordigers van de Vereniging Asieladvocaten en -Juristen (VAJN), Specialistenvereniging migratierechtadvocaten (SVMA), de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) evenals de AC-Contactpersoon Advocatuur (ACCA).  Hieronder vindt u een toelichting op de nieuwe werkwijze (voor zover nu bekend is).

Toelichting nieuwe werkwijze (onder voorbehoud)

Intake en nabespreking

Binnen de asielprocedure zijn er vanaf 12 juni 2026 twee vaste momenten voor de rechtsbijstandverlener: een intakegesprek en een nabespreking. Tijdens het intakegesprek maken advocaat en cliënt kennis en worden de opdracht en werkwijze afgestemd. Na het intakegesprek is de koppeling tussen cliënt en advocaat tot stand gebracht. De RvR informeert vervolgens de IND over de koppeling, zodat de IND de toegang tot het dossier in het Portaal voor Advocaten van de IND kan regelen.

Door de vroege intake is de koppeling op tijd geregeld, waardoor de advocaat zich goed kan voorbereiden op de fase van correcties en aanvullingen. Dit bevordert een zorgvuldige, kwalitatieve en efficiënte rechtsbijstandverlening.

Schema AC-rooster

In de land-AC’s plannen we het intakegesprek twee dagen voor het gehoor en de nabespreking twee dagen na het gehoor. Dit betekent dat advocaten in een periode van vijf dagen twee dagen reserveren voor gesprekken in het AC.

In de grensprocedure gelden kortere termijnen. Omdat de asielzoeker in detentie zit, koppelen we zo snel mogelijk een advocaat. Op de tweede dag na aankomst heeft de asielzoeker het intakegesprek met de advocaat. Op dag zeven volgt het gehoor en op dag acht de nabespreking.

Voor advocaten die deelnemen aan het rooster van AC-Schiphol betekent dit dat zij, binnen een periode van acht dagen, twee dagen reserveren voor gesprekken in het AC. Deze gesprekken kunnen plaatsvinden in het Justitieel Complex Schiphol (JCS) of in het detentiecentrum Zeist, waar gezinnen met minderjarige kinderen verblijven in een gesloten gezinsvoorziening.

Gesprekken op AC-locaties

We plannen het intakegesprek en de nabespreking vanaf 12 juni weer volledig op de AC-locaties in. Dit is noodzakelijk omdat de beschikbare capaciteit van asieladvocaten onder druk staat. Dat komt onder andere door een verwachte (leeftijds-)uitstroom van asieladvocaten en de toenemende werklast. Door de gesprekken gebundeld op de AC-locaties te plannen, organiseren wij de inzet van advocaten en tolken zo efficiënt mogelijk.

Roostercapaciteit

De IND wil de nieuwe aanvragen vanaf 12 juni 2026 binnen de wettelijke termijnen behandelen. Daarmee wordt de planning van de asielprocedure weer voorspelbaar en verdelen wij de nieuwe asielaanvragen weer volledig via de AC-roosters. Dit betekent dat er in de tweede helft van 2026 meer rechtsbijstandscapaciteit ingeroosterd wordt.

De roostercapaciteit stemmen we af op de verwachte productie van de IND per behandellocatie. Omdat een aantal factoren - zoals de asielinstroom en de verdeling die de IND maakt tussen nieuwe en bestaande aanvragen - nog onzeker is, kan het voorkomen dat vaker bij- of juist afgebeld moet worden. We doen ons uiterste best om de beschikbare roostercapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten.

Voorraad bestaande aanvragen

De IND heeft nog een grote voorraad bestaande aanvragen. Naast het behandelen van de nieuwe zaken, maakt de IND ook capaciteit vrij voor het afdoen van deze bestaande aanvragen. Om gedurende de lange wachttijd de toegang tot rechtsbijstand te waarborgen, koppelen wij deze aanvragers al in een vroeg stadium aan een advocaat. Het grootste deel van deze aanvragen is op dit moment al gekoppeld.

Ook na 12 juni 2026 blijven wij de bestaande aanvragen koppelen. Wij informeren u binnenkort over de wijze waarop we deze zaken na 12 juni gaan verdelen.

Lees meer

De RvR blijft de eerste asielaanvragen evenredig en conform de distributieregeling verdelen onder advocaten die deelnemen aan het AC-rooster. Wilt u meer weten over de huidige werkwijze en actuele termijn van het vroegtijdig koppelen? Kijk op rvr.org.

Wijzigingen mogelijk

De inrichting van het rechtsbijstandsproces per 12 juni 2026 is gebaseerd op het wetsvoorstel voor de invoering van het EU-Migratiepact, zoals ingediend bij de Tweede Kamer, en op de huidige stand van overleg met ketenpartners en de advocatuur. Omdat de wetgeving en afspraken nog niet definitief zijn, kunnen er in de komende periode nog wijzigingen plaatsvinden.

Meer informatie en vragen

We zullen u de komende tijd zo goed mogelijk op de hoogte houden over de veranderingen voor asieladvocaten als gevolg van de invoering van het EU-Migratiepact. Heeft u nu al vragen? Wij helpen u graag. Neem contact op met [email protected].

AC-signalering en overzichtspagina Migratiepact

Via de AC Signalering informeren we advocaten over actuele ontwikkelingen. Alle informatie voor advocaten over het EU-Migratiepact bundelen we op een overzichtspagina op onze website.

AC-bijeenkomst 9 april

Op donderdagmiddag 9 april organiseren we een AC-bijeenkomst in Arnhem waar we de veranderingen als gevolg van het EU-Migratiepact bespreken.

U bent van harte welkom. Wilt u zich aanmelden? Stuur een e-mail naar [email protected].

Online scholingsbijenkomst vergoedingen onder EU- Migratiepact 2 juni en 2 juli

Op dinsdag 2 juni en donderdag 2 juli organiseren wij online scholingsbijeenkomsten over de gevolgen voor de toevoeging en vergoeding van de werkzaamheden van asieladvocaten onder het EU-Migratiepact.

Deze gratis scholingsbijeenkomsten zijn te volgen via Teams, starten om 15 uur en nemen ongeveer 1,5 uur in beslag.

Wilt u hierbij aanwezig zijn? Meld u aan via deze pagina.